19. yüzyılın genel politik çizgileri incelendiğinde Avrupa kıtasında politik, siyasi, ekonomik ve de stratejik alanda bir takım farklılıklar görülmektedir. İşte bu farklılıklar 1. Dünya Savaşı’nda kutuplaşmalara sebebiyet vermiştir.

Avrupa da büyük bir güç olan İngiltere’nin asıl amacı, elinde bulundurduğu dünya sömürge liderliğini korumaktır. Ancak git gide gelişip ulusal birliğini de sağlamış olan ve kendini sömürge elde etmeye adamış Almanya, onun için bir risk oluşturmaktadır. Ayrıca Almanya, silah sanayisini de düzeltmiştir. Bu sebeple İngiltere, Almanya’nın Osmanlı hattından geçip, kendi doğu sömürgelerine ulaşmasından da korkmaktadır ve Osmanlı-Almanya ilişkisini istememektedir. Böylece 1878 Berlin antlaşmasıyla Osmanlı toprak bütünlüğünü korumaktan vazgeçmiştir.

Bir başka güç olan Fransa ise 1870’lere kadar dünya sömürge liderliğini elde etme amacı içerisindedir. Sınır komşusu olan Almanya ile de bir kömür yatağı bölgesi olan Alsas-Loren yüzünden düşmandır. 1870 Sedan Savaşıyla bu bölgeyi kaybetmiş ve de politika değiştirip İngiltere’ye yakınlaşarak kalan sömürgelerini korumayı amaçlamıştır.

Rusya ise izlediği panslavist yani tüm Slav ırkın kendi topraklarında birleştirme politikası yüzünden Almanya ve Avusturya-Macaristan ile arası açık bir konumdadır ve yine izlediği bu politika nedeniyle sıcak denizlere inmeyi hedeflemektedir.

1870’de ulusal birliğini sağlamış olan İtalya ise, tıpkı Almanya gibi sömürge elde edip sanayi devrimi sürecine ayak uydurmak ve yeni bir güç olarak ortaya çıkmak amacındadır.

Germen bir ırk olan Avusturya-Macaristan, Balkanlarda Rusya tarafından yayılmakta olan panslavist politikaya karşı, toprak bütünlüğünü korumak amacındadır.

Avrupa’da yeni bir güç olarak ortaya çıkmış olan Almanya ise kendisine hammadde ve Pazar alanı yaratmak istemektedir. Bu nedenle sömürgeci devletlerle arası açıktır. Bunun yanı sıra Rusya’nın orta Avrupa’ya yayılmasını da istememektedir.

Son olarak “hasta adam” Osmanlı ise, Avrupalı devletler arasında denge politikası izleyerek varlığını sürdürmeye çalışmaktadır.

Sayılan nedenler doğrultusunda Avrupa da bir kutuplaşma gerçekleşmiştir ve bu da Birinci Dünya Savaşı’ndaki itilaf ve ittifak taraflarını oluşturmuştur. İtilaf devletleri olarak adlandırılan tarafta başta İngiltere, Fransa ve Rusya yer almaktadır. Buna karşı ittifak devletleri ise İtalya, Almanya, Avusturya-Macaristan ve Osmanlı Devleti’nden oluşmaktadır. Savaş başladıktan sonra ise itilaf devletleri İngiltere, Fransa, Rusya, İtalya, Sırbistan, Yunanistan, Romanya, Japonya, ABD ve Brezilya olmak üzere değişmiş ve gelişmiştir. İttifak devletleri ise Almanya, Avusturya-Macaristan, Osmanlı Devleti ve Bulgaristan olarak değişmiştir.

Gerçekleşen bu savaşta Osmanlı devleti; Kafkasya Cephesi, Irak cephesi, Suriye-Filistin cephesi, Hicaz-Yemen cephesi, Makedonya-Galiçya-Romanya cephesi, Süveyş Kanalı Cephesi ve Çanakkale cephesi olmak üzere toplam yedi cephede savaşmıştır. Osmanlı Devleti’nin kazandığı tek cephe ise Çanakkale cephesi olmuştur.

Bu cepheleri ayrıca bir yazı da inceleyeceğiz. Şimdilik sadece kutuplaşmanın nedenlerini anlatmış olalım.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here