Olga Tokarczuk, 29 Ocak 1962 tarihinde Sulechov, Polonya‘da dünyaya gelmiştir. Polonya’da öğretmenlik yapan Wanda Slabowska ve Józef Tokarczuk’un kızıdır. Anne ve babasının öğretmen olması sebebi ile, ileri görüşlü ve entelektüel bir çocukluğu olmuştur. Öğretmenliğin yanı sıra, kütüphanede de çalışan babası sayesinde küçük yaştan itibaren kitaplarla haşır neşir olan yazarın, edebiyat serüvenine atılması çok da uzun sürmemiştir. Çocukluğu, ebeveynlerinin Halk Üniversitesi’nde ders verdiği Zielona Góra yakınlarındaki Klenica Köyü’nde geçmiştir. Sonra ailesiyle birlikte Kietrz’e (Opolskie Bölgesi) taşınmıştır. Lise eğitimini –buradaCK Norwid’te tamamlamıştır. Akabinde ise Varşova Üniversitesi‘nde psikoloji (klinik uzmanlık) eğitimi almıştır. Üniversite eğitimi devam ederken bir psikiyatri hastanesinde gönüllü olarak çalışmıştır. Bu sırada analitik psikolojinin kurucusu 1985 yılında yüksek lisans derecesi alarak, kendi yolunu çizmiştir. 1986-89 yıllarında Walbrzych’de bulunan bir ruh sağlığı kliniğinde çalıştı.

Tokarczuk, eleştirmenlerden en çok övgü alan ve en çok tercüme edilen Polonyalı yazarlardan biridir. En büyük ticari başarılarını, ‘Gündüz Evi, Gece Evi’ ve ‘İlkel ve Diğer Zamanlar’ ile yakalamıştır. İlkel ve Diğer Zamanlar’ isimli romanı ile ilgili şunları söylemiştir:
“Her zaman böyle bir kitap yazmak istedim. Bir dünya yaratan ve bu dünyayı anlatan bir kitap. Bu, yaşayan her şeyin olduğu gibi, doğup gelişen ve sonra ölen bir dünyanın hikayesidir.”

Tokarczuk, Polonyalı Yayıncılar Birliği ve Kościelski Ödülleri de dahil olmak üzere pek çok ödül kazanmıştır. Tokarczuk ve Alman tercümanı Esther Kinsky, 1998’de ‘Day House, Night House’ adlı  romanı ile  Brücke-Berlin Edebiyat Ödülü‘nü almıştır. Tokarczuk, 1993 yılında Podróż ludzi Księgi isimli romanı ile eleştirmenlerden övgü toplamıştır. Roman, başarısız bir keşif gezisinden ve ana iki karakter arasında gelişen büyük sevgiden bahsetmektedir. Ayrıca  1998-2004 yılları arasında eşi Roman Fingas ile birlikte kurdukları ‘Ruta‘ isimli yayımevini işletmişlerdir. Ekoloji uzmanı ve vejetaryen olan Tokarczuk, hayvan haklarını desteklemekte ve 2004 yılından itibaren Polonya’daki Polonya Yeşiller Partisi‘nin üyesi olarak çalışmalarda bulunmaktadır.

Üçüncü romanı olan Primeval ve Other Times, (1996) hala en büyük başarısı olarak kabul edilmektedir. Bu romanda; Polonya’nın tam merkezinde yer aldığı söylenen Prawiek adlı efsanevi bir köy, insanlığın bildiği tüm sevinçlerin ve üzüntülerin birleştiği bir arketipik mikrokozmozdur. Edebi bir eleştirmen olan Jerzy Sosnowski, romanla ilgili olarak şunları söylemiştir:

“Tokarczuk,  kötü ve trajik olanlar da dahil olmak üzere tüm olayların gerçekleşme nedenlerine sahip olduğu katı bir düzen içeren bir tarih inşa eder. Mekanı, mandala modeline göre düzenler – bir kare içine çizilen, mükemmellik ve tamamlamanın geometrik görüntüsü olan bir daire.”

Tokarczuk, 2000 yılında Lalka i Perła‘yı (Oyuncak Bebek ve İnci) Bolesław Prus‘un 19. yüzyılın sonlarındaki Lalka romanının yeni bir okumasını öneren bir makale yayımlamıştır. 2004 yılında yayımlanan kitabı Ostatnie Historie (Son hikayeler), kısa öykülerinin yer aldığı bir başka koleksiyonudur. 2006 yılında Anna W Grobowcach Swiata (Yeraltı Mezarlarında Anna) ve 2007’de Bieguni (Uçuşlar) adlı iki kitap daha yayımlamıştır. İkincisi Angelus Orta Avrupa Edebiyat Ödülü‘ne aday gösterilmiş ve 2008 Nike Edebiyat Ödülü‘ne layık görülmüştür.

Uçuşlar, bir seyahat kitabı değil, seyahat olgusu hakkında bir kitap olma özelliği taşımaktadır. Mekan ile duygusal bağları olan mitografik bir romandan sonra, seyahat psikolojisi üzerine bir araştırma yaparak okuyucularını şaşırtmıştır. Aynı zamanda kitabın ismi, eski bir Ortodoks tarikatının ismidir. Her ne kadar özgürlük temasını işlese de karakterleri yönlendirmeyi seven bir tarza sahiptir, Tokarczuk. Prowadź swój pług przez kości umarłych (Sür Pulluğunu Ölülerin Kemikleri Üzerinde) adlı eserini 2009 yılında piyasaya sürmüştür. Sür Pulluğunu Ölülerin Kemikleri Üzerinde isimli eseri, tuhaf bir gerilim masalı, bir kara komedi, her şeyiyle kendine özgü bir akışkanlığa sahiptir. Akıl sağlığı ve çılgınlık, suç ve adalet, doğa ve insan arasındaki karanlık sınırların kışkırtıcı bir keşfine çıkarır bizleri. Çağdaş Polonya edebiyatının en güçlü sesi, Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Olga Tokarczuk’tan baş döndürücü bir romandır. Okumamış olan herkesin alıp okumasını şiddet ile önerdiğim bir eser bu.

Aç Gözünü Artık Yaşamıyorsun isimli  kitabında yer alan bir öyküsü, Dalkey Archive Press tarafından yayımlanmış ve Avrupa’nın dört bir yanından gelen hikayelerin yer aldığı  Best European Fiction 2011 antolojisine dahil edilmiştir. Hikayenin kurgusunu beğenmeyince, kurguyu kendisi değiştirmeye karar veren bir kadın, bir özelliğinin olmaması da özelliktir düsturunu benimseyip kendi sıradanlığı altında ezilen bir öğrenci, dünyanın bilinen en çirkin kadınıyla evlenip ünlü olma hayalleri kuran bir adam bu hikayelerden bazılarının kahramanlarıdır.

Polonyalı psikolog yazar Olga Tokarczuk, ‘Bieguni’ adlı romanıyla 2018’de prestijli edebiyat ödülü olan Man Booker‘ın da sahibi olmuştur. Roman, Türkiye’de 2016 yılında  Alabanda Yayınları etiketiyle ve ‘Koşucular’ adıyla yayımlanmıştır. 2018’de Jennifer Croft‘un Uçuşlar (Flights) çevirisi, İngiltere’deki uluslararası kurgu için en önemli edebiyat ödülü olan Man Booker Uluslararası Ödülü‘nü kazanmıştır.

Roman, Türkiye’de 2016 yılında Alabanda Yayınları etiketiyle ve Neşe Taluy Yüce‘nin çevirisi ile Koşucular ismi ile yayımlanmıştır. 2018 yılında Bieguni (Koşucular) ile kazandığı Nobel Edebiyat Ödülü, bir skandal sebebi ile bir sene ertelenerek Ekim-2019’da verilmiştir.

Eserleri:

  • 1989- Aynalardaki Kent
  • 1993- Kitap Adamlarının Yolculuğu
  • 1995- EE
  • 1996- Yesteryear
  • 1997- Dolap
  • 1998- Gündüz Evi Gece Evi
  • 2000- Noel Hikayeleri
  • 2001- Birkaç Davul Konseri
  • 2004- Son Hikayeler
  • 2006- Anna, Dünyanın Mezarlarında
  • 2007- Koşucular
  • 2009- Sür Pulluğunu Ölülerin Kemikleri Üzerinde
  • 2012- Ayı Anı
  • 2014- Jacob’ın Kitapları
  • 2017- Kayıp Ruh
  • 2018- Tuhaf Hikayeler
  • 2018- Aç Gözünü Artık Yaşamıyorsun

Türkçe’ye çevrilen kitapları: 

  • Gündüzün Evi Gecenin Evi
  • Koşucular
  • Aç Gözünü Artık Yaşamıyorsun
  • Son Hikayeler

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here