Her Türk kadın piyanistin idollerinden biri olan İdil Biret 21 Kasım 1941 yılında Ankara’da doğmuştur. Herhalde tuşların elinin değdiği, saf yetenek ve şans ile doğan sayılı insanlardan biridir İdil Biret. Onu bir kere bile canlı dinleyen insanın unutamayacağına hiç şüphemiz yok. Düşüncemiz ise Türkiye’nin necizane piayno cevherlerinden biri olduğu yönünde. İşte bizlerde sizin için bir devlet sanatçısı olan İdil Biret’i kısaca tanıtalım istedik.

İdil Biret Kimdir?

Biret’in piaynoya ilgili daha 2 yaşındayken başlamıştır. İlk piyano derslerini ise Mithat Fenmen’den almıştır. 7 yaşına geldiğinde o zamanın Cumhurbaşkanı İsmet İnönü; Biret’in yurtdışında eğitim almasını sağlamak amacıyla bir yasa teklifi vermiştir. Böylece TBMM’nin çıkardığı “Harika Çocuklar Kanunu” isimli özel bir kanun sayesinde Biret, Fransa’ya devlet bursu ile gönderilmiştir. Biret, Fransa’da Paris Konservatuvarı’nda Nadia Boulanger’nin gözetiminde eğitimine devam etmiş ve 15 yaşında iken piyano, eşlikçilik ve oda müziği bölümlerini birincilikle bitirmiştir. Bu süreçten sonra Alman piyanist Wilhelm Kempff ömrü boyunca Biret hakkında “en değerli öğrencim” tabirini kullanmıştır.

Biret 16 yaşından itibaren çeşitrli dünya sahnelerinde yer almaya başlamıştır. İlk konserini ise 21 yaşında ABD’de vermiştir. Toplam da beş kıtayı kapsayan sayısız konser veren Biret; Boston Senfoni, Leningrad Filarmoni, Leipzig Gevvandhaus, Dresden Staats Kapelle, Sidney Senfoni, Tokyo Filarmoni, Paris Senfoni gibi orkestralarla Boult, Kempe, Keilberth, Sargent, Montreux, Leinsdorf, Scherchen, Rozhdestvensky, Mackerras gibi ünlü şeflerin yönetiminde çalmıştır. Bunların yanı sıra Kraliçe Elisabeth (Belçika), Van Cliburn (ABD), Busoni (İtalya), Liszt (Almanya) gibi birçok uluslararası piyano yarışmasında da jüri üyeliği yapmıştır. Kendisinin aldığı ödüller arasında ise “Lili-Boulanger” (Boston), “Harriet Cohen/Dinu Lipatti” (Londra), Polonya hükümetinin “kültür liyakat” ve Fransız hükümetinin “Chevalier de I’Ordre National de Merite” nişanları bulunmaktadır. Ayrıca Montreal, Royan, Atina, Persepolis, Berlin, Ruhr dahil olmak üzere birçok uluslararası festivale katılmıştır. Bunların yanı sıra, Uluslararası 1. İstanbul Festivali‘nde Yehudi Menuhin ile Ludwig van Beethoven’ın sonatlarını; 1986 Montpellier Festivali‘nde Beethoven senfonilerinin Franz Liszt tarafından yapılan piyano uyarlamalarının tamamını dünyada ilk kez dört konserde seslendirmiştir. 1971 yılında ise Kültür Bakanlığı tarafından Biret’e “Devlet Sanatçısı” unvanı verilmiştir.

Biret’in bugüne kadar seslendirdiği plak ve CD’lerin sayısı 100’ün üzerindedir. Bunlar arasında plak tarihinde ilk kez komple proje halinde seslendirilen Beethoven/Liszt Senfonilerinin tamamı, Frederic Chopin’in bütün piyano eserleri, Johannes Brahms’ın bütün solo piyano eserleri ve konçertoları, Sergei Rachmaninoff’un bütün piyano eserleri yer almaktadır. Bunlar pek çok eleştirmenin hayranlığı ile karşılanmış ve sanatçının “çağımızın en önde gelen piyano ustalarından biri” olarak nitelenmesine yol açmıştır.

Hakkında Yazılan O Kitap

Fransız yazar Prof. Dominique Xardel’in “İdil Biret-Une pianiste Turque en France” (Fransa’da bir Türk Piyanist İdil Biret) kitabı 2006 yılının Eylül ayında Fransa’da yayımlanmıştır. 2007 yaz başında Üner Birkan tarafından “Dünya Sahnelerinde Bir Türk Piyanisti: İdil Biret” ismiyle Türkçe’ye çevrilmiştir. Yalnızca İdil Biret’i anlatan bu kitapta sanatçının hayatı ve kariyerinin yanısıra bir çok değişik konuda düşünceleri de yer almaktadır.

Ödülleri ve Nişanları

  • 1957 Paris Konservatuvarı, Konservatuvar Birinciliği
  • 1952 yılında Paris Konservatuvarı’ndaki Yüksek Solfej ve Deşifraj bölümlerini Birincilik Ödülü ile bitiren Biret, 1957 Haziran’ında Konservatuvar’da devam ettiği Piyano, Oda Müziği ve Eşlikçilik sınıflarının her birinden Birincilik Ödülü ile mezun oldu ve “Birincilerin Birincisi” unvanını alarak Reine Laurent Ödülü ve Popelin mükafatlarını kazandı.
  • 1954, 1964 Lily Boulanger Memorial, Boston
  • 1961 Harriet Cohen – Dinu Lipatti Altın Madalyası, Londra
    Adelaide Ristori Nişanı, İtalyan Hükümeti
  • 1974 Kültür/Liyakat Nişanı, Polonya Hükümeti
  • Chevalier de l’Ordre du Mérite, Fransa
  • 1995 Uludağ Üniversitesi Onursal Doktora
  • 1995 Grand Prix du Disque Chopin, Varşova
  • 1995 Altın Diyapozon, Fransa
  • 1971 Devlet Sanatçısı, Türkiye
  • 1988 Boğaziçi Üniversitesi Onursal Doktora
  • Eskişehir Anadolu Üniversitesi Onursal Doktora
  • 1996 Sevda Cenap And Müzik Vakfı Onur Ödülü Altın Madalyası
  • 2003 Orta Doğu Teknik Üniversitesi Onursal Doktora
  • 2007 Polonya Üstün Hizmet Madalyası (Chopin eserleri kayıt ve seslendirmeleri nedeniyle)
  • 2007 35. Uluslararası İstanbul Müzik Festivali, Onur Ödülü

Sahneden

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here